Drimmelen

In de Middeleeuwen (887 - 1418)

Het gebied van de huidige Biesbos was aan het eind van de Middeleeuwen een deel van de zgn. Grote Zuid-Hollandse Waard, die bedijkt was. Het hele gebied was Hollands, want de dijk liep in het zuiden vanaf Lage Zwaluwe zuidelijk van Drimmelen en Geertruidenberg. Die laatste plaats had trouwens in 1213 al stadsrechten gekregen en ze was een belangrijke Hollandse vesting.

De Zuid-Hollandse Waard werd doorsneden door de Oude Maas en de Dubbele Afgedamde Maas die liep van het verdronken plaatsje Dubbelmonde naar Dubbeldam. Midden in de waard lag het dorpje Almonde (bij de monding van de Alm in de Maas) en iets oostelijker aan de Alm lag Eemkerke. In die tijd lag Sliedrecht aan de andere kant van de Merwede in de Zuid-Hollandse Waard.

In de Bourgondische tijd (1419 - 1567)

De Biesbos zoals wij die nu kennen is ontstaan door de Elizabethsvloed op 18 november 1421. Daarbij braken de dijken op verschillende plaatsen. In de nabijgelegen stad Dordrecht kwamen toen duizenden mensen om het leven. De Grote Zuid-Hollandse Waard met de dorpen Dubbelmonde, Almonde, Eemkerke en Sliedrecht verdween onder de golven en in de eeuwen daarna onder een dikke laag zeeklei. Door de vloed ontstond een uitgestrekte getijdendelta. Nog in de 15de eeuw werd het meest oostelijke deel hiervan opnieuw ingedijkt. Dat is het zgn. Oudland van het Land van Altena. Maar het lukte de mensen niet meer om het gebied van de huidige Biesbos weer van de zee terug te winnen. Aan de andere kant leverde het wel een mooi stukje natuur op.

Tijdens de Nederlandse Opstand (80-jarige oorlog 1568 - 1648)

De Biesbos was vooral van belang voor de visserij. De biezen, wilgentenen, werden gebruikt om manden te vlechten.

De Biesbos was ook van belang als een natuurlijke grens. Hier werden legers van Spanjaarden en staatsen tegengehouden, zodat er telkens weer strijd werd geleverd.

In de tijd van de Republiek (1649 - 1794)

Eind 17de eeuw werd het zgn. Nieuwland van het Land van Altena opnieuw ingedijkt. De Biesbos werd opgenomen in een gordel van gebieden die voor de verdediging van Holland en een deel van Utrecht onder water konden worden gezet.

Franse legers van revolutionairen rukten in 1793 op tot aan de Hollandse waterlinie. Ze konden de Nieuwe Merwede niet oversteken.

In de tijd van Napoleon en het koninkrijk met België (1795 - 1830)

De Franse revolutionairen, die in 1793 de Zuidelijke Nederlanden al onder de voet hadden gelopen en tot aan de Hollandse waterlinie waren opgerukt, werden in 1795 door de Patriotten binnengehaald. Daarmee begon de Bataafse Republiek en de Franse tijd.

Tegen de verwachting van de koning in, lag de Biesbos tijdens de Belgische Opstand niet in de frontlinie.

In de tijd van industrialisering en strijd om rechten (1831 - 1913)

In deze tijd werd het overgebleven kreken- en killengebied door de Nieuwe Merwede in twee delen gesplitst, een Zuid-Hollands en een Noord-Brabants gedeelte.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog en het Interbellum (1914-1939)

De biezen, het riet en de wilgen die in het gebied groeiden werden onder vaak barre omstandigheden gewonnen. Boeiende diorama's in het Biesboschmuseum geven een overzicht in de specifieke woon- en werkomstandigheden van de mensen die in de griend- en rietcultuur werkten. De Biesbosch was vroeger een belangrijke leverancier van rijshout. Dit hout werd om de drie a vier jaar gehakt. De griendwerkers die dit deden verbleven de hele week in het gebied. Verder was de Biesbos het terrein van vissers (zalm en steur), jagers en stropers.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog en de wederopbouw (1940 - 1950)

In het laatste jaar van de oorlog werd de Biesbos van levensbelang voor mensen uit het verzet. Het was een smokkelroute tussen het bezette noorden en het bevrijde zuiden van Nederland.

Vlak na de oorlog waren er plannen om de hele Biesbos in te dijken. Een deel van dit plan is uitgevoerd, zodat er een dijk ligt van Werkendam langs de Nieuwe Merwede tot aan de Amer. Ook is een aansluitend stukje dijk gebouwd langs het Steurgat. De watersnood van februari 1953 maakte plotseling een eind aan die plannen. Het hele gebied en ook het dorpje Drimmelen raakten onder water. De watersnood was zo groot dat de regering besloot om allerlei kleine werken te vervangen door een groot stelsel van zeedijken en dammen. Dit Deltaplan zou een veel betere bescherming moeten gaan bieden.

Als de indijkingsplannen wel waren doorgegaan, zouden bij de de oversteek naar Dordrecht schutsluizen zijn gekomen. De Amer zou smaller zijn gemaakt door een dijk aan de noordkant tot voorbij Geertruidenberg. Het Steurgat en Spijkerboor zouden een kanaal worden en vanaf de schutsluis naar de Amer zou ook een kanaal worden gegraven naar Nieuwendijk.

De Deltawerken hebben de Biesbos eigenlijk gered als natuurgebied. De bescherming van de rivierdijken was niet meer zo nodig. Ook het groeiende autoverkeer was onverwacht gunstig. De kanalen waren niet meer nodig omdat de binnenvaart hard achteruit ging. Als het gebied zou zijn ingedijkt, was er in de jaren 70 vast een grote woonstad ontstaan.

De Nederlandse schrijver van streekromans C. Baardman heeft vele van zijn (ca. 50) boeken in de Biesbos gesitueerd. Zijn roman Een lied van de Biesbosch (1944) werd vele malen herdrukt en is het meest bekend.

Tijdens de opbouw van de welvaartsstaat (1951 - 1980)

Door de afsluiting van het Haringvliet, in 1970, is de vroegere getijdewerking grotendeels weggevallen. Tot die tijd was er gemiddeld 2 meter verschil tussen het waterpeil bij eb en vloed. Het gelijk blijven van het waterpeil leidde tot een sterke verandering in het milieu. Het unieke brakwatergetijdegebied, dat bestond uit ruigte en biezengors, rietgors en griend, verdween. Daarna kwamen nieuwe plantengemeenschappen tot ontwikkeling en kreeg de Biesbos steeds meer het karakter van een moerasgebied.

In deze periode zijn in de Biesbos grote spaarbekkens voor drinkwater aangelegd.

Heden:

Het natuurgebied de Biesbos (Biesbosch), strekt zich ook uit over verschillende gemeenten: Drimmelen, Werkendam (waar het Biesboschmuseum staat), Dordrecht en Sliedrecht. Het ligt dus in de provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland. De Biesbos is ontstaan door een natuurramp, maar het tegenwoordige uiterlijk is vooral werk van mensenhand.

De Biesbos is een complex van kleine, meestal omkade riviereilanden en zand- en slikplaten. Het gebied wordt begrensd door de Boven-Merwede, Nieuwe Merwede en Amer en in het oosten door het zgn. Land van Altena. Het gebied wordt doorsneden door een labyrint van kreken en killen (Steurgat, Bakkerskil). Langs de noord- en westzijde ligt een hoge bandijk. Bij het graven van de Bergse Maas heeft ook in het zuidoosten bedijking plaatsgevonden. Delen van de Biesbos zijn ingepolderd en als landbouwgrond in gebruik. Daar worden tarwe en suikerbieten verbouwd.

In 1988 zijn vijf beverpaartjes uit Oost-Duitsland uitgezet in de Biesbosch. Het is de eerste herinvoering van bevers in ons land. Er leven nu zo'n 60 bevers in de Biesbosch, verreweg de meeste leven in het Brabantse deel.

In 1994 kreeg de Biesbos de status van Nationaal Park. Dit park is ongeveer 7100 ha groot. Daarvan is 4700 ha eigendom van Staatsbosbeheer.

De Biesbos is dan wel een natuurmonument, dat wil niet zeggen dat dit gebied aan de zuidrand van de Randstad niet wordt bedreigd. Het Ministerie van Economische Zaken wil er bijvoorbeeld proefboringen laten doen om te kijken of er gas in de bodem zit. Natuurbeschermers zijn daar fel tegen en ze worden daarbij gesteund door de Tweede Kamer.

De natuurliefhebbers zelf vormen ook een bedreiging. Het is een prachtig gebied voor vaartochtjes en andere recreatie. In de zomermaanden is het er soms echt te druk.